Od czego zacząć przygotowania do matury z biologii?

Wrzesień. Otwierasz podręcznik do biologii i widzisz przed sobą kilkaset stron. Komórka, metabolizm, genetyka, fizjologia człowieka, rośliny, ekologia, ewolucja…

Pierwsza myśl?

„Muszę to wszystko powtórzyć.”

I właśnie tutaj bardzo łatwo popełnić pierwszy błąd.

Przygotowanie do matury z biologii nie powinno zaczynać się od czytania podręcznika od pierwszej strony. Matura sprawdza nie tylko to, co wiesz, ale przede wszystkim to, czy potrafisz wykorzystać swoją wiedzę do rozwiązania problemu.

Dlatego zanim zaczniesz kolejną wielką powtórkę materiału, warto sprawdzić, z jakiego miejsca właściwie startujesz.

1. Najpierw sprawdź, co naprawdę potrafisz

Nie zaczynaj od tworzenia kolorowego planu nauki na następnych osiem miesięcy.

Weź arkusz maturalny albo zestaw kilkunastu zadań z różnych działów i spróbuj je rozwiązać bez zaglądania do notatek.

Nie chodzi o uzyskanie świetnego wyniku. Ten pierwszy zestaw ma być diagnozą.

Zaznacz zadania, w których:

• nie znasz potrzebnej informacji,
• znasz teorię, ale nie potrafisz jej zastosować,
• nie rozumiesz polecenia,
• masz problem z analizą wykresu, tabeli lub doświadczenia,
• wiesz, co chcesz napisać, ale nie potrafisz sformułować odpowiedzi.

To pięć zupełnie różnych problemów — a każdy wymaga innego sposobu pracy.

2. Podziel materiał na obszary

„Muszę nauczyć się biologii” to bardzo kiepski plan.

Znacznie łatwiej pracować, kiedy duży cel podzielisz na mniejsze części.

Możesz zacząć od stworzenia własnej mapy materiału, np.:

biologia komórki → metabolizm → genetyka → biotechnologia → fizjologia człowieka → rośliny → ekologia → ewolucja.

I nagle zamiast ogromnego hasła MATURA Z BIOLOGII masz przed sobą konkretną listę rzeczy do zrobienia.

3. Nie oddzielaj teorii od zadań

To jeden z najważniejszych elementów przygotowania.

Nie stosuj schematu:

najpierw przez kilka miesięcy nauczę się całej teorii → potem zacznę robić zadania.

Po każdym opracowanym fragmencie materiału rozwiązuj zadania dotyczące właśnie tego zagadnienia.

Uczysz się mitochondrium? Sprawdź zadania dotyczące oddychania komórkowego.

Powtarzasz enzymy? Rozwiąż zadanie z wykresem przedstawiającym wpływ temperatury albo pH na aktywność enzymu.

Uczysz się genetyki? Nie kończ na definicjach — przejdź do krzyżówek, rodowodów i analizy danych.

Wiedza biologiczna staje się użyteczna dopiero wtedy, kiedy potrafisz z niej skorzystać.

4. Zacznij prowadzić zeszyt błędów

To może być zwykły zeszyt, dokument albo tabela.

Nie przepisuj do niego całych zadań. Zapisuj przede wszystkim:

Co zrobiłam/em źle?
Dlaczego popełniłam/em ten błąd?
Jak powinna wyglądać prawidłowa odpowiedź?
Co muszę powtórzyć?

Po kilku tygodniach zaczną pojawiać się schematy.

Może się okazać, że świetnie znasz teorię, ale regularnie tracisz punkty przez nieprecyzyjne odpowiedzi. Albo że największym problemem wcale nie jest genetyka, lecz interpretacja doświadczeń.

I właśnie wtedy zaczynasz pracować nad swoimi rzeczywistymi problemami, zamiast kolejny raz powtarzać to, co już umiesz.

5. Naucz się języka poleceń

Na maturze ogromne znaczenie ma to, o co dokładnie pyta zadanie.

„Podaj”, „określ”, „wyjaśnij”, „uzasadnij” czy „wykaż” nie oznaczają tego samego.

Możesz posiadać odpowiednią wiedzę biologiczną, a mimo to stracić punkt, jeśli Twoja odpowiedź nie realizuje polecenia.

Dlatego analiza poleceń powinna być częścią przygotowania do egzaminu od samego początku.

Do tego tematu wrócimy jeszcze osobno w Strefie Wiedzy.

6. Nie planuj ośmiu miesięcy dzień po dniu

Plan powinien pomagać, a nie powodować poczucie winy.

Zamiast rozpisywać:

14 października – mitochondrium
15 października – chloroplast
16 października – rybosomy

ustal większe cele.

Na przykład:

„W tym tygodniu powtarzam budowę i funkcjonowanie komórki, rozwiązuję zadania z tego działu i analizuję błędy.”

Jeżeli jednego dnia wydarzy się coś nieprzewidzianego, cały harmonogram nie rozsypie się jak domek z kart.

Najczęstszy błąd

Bierne uczenie się.

Czytanie notatek. Podkreślanie. Oglądanie kolejnego filmu. Ponowne czytanie podręcznika.

To wszystko może pomagać w nauce, ale bardzo łatwo daje złudzenie:

„Rozumiem, więc umiem.”

Zamknij notatkę i spróbuj wyjaśnić zagadnienie własnymi słowami. Narysuj schemat z pamięci. Rozwiąż zadanie. Odpowiedz na pytanie.

Dopiero wtedy naprawdę sprawdzasz swoją wiedzę.

Co możesz zrobić dzisiaj?

Zrób trzy rzeczy:

1. Wypisz główne działy materiału.
2. Oceń swój poziom w każdym z nich.
3. Rozwiąż kilka zadań bez korzystania z notatek.

To wystarczy.

Bo pierwszym etapem dobrego przygotowania do matury nie jest nauczenie się wszystkiego.

Jest nim ustalenie, czego właściwie musisz się nauczyć.

---

Potrzebujesz pomocy w uporządkowaniu przygotowań?
Na Zielonej Tablicy możesz umówić indywidualne zajęcia z biologii i wspólnie ustalimy, nad czym warto pracować w pierwszej kolejności.

→ Sprawdź dostępne terminy